Butch and Sundance Media

Er is hier de laatste tijd (hier = op dit blog) weinig te beleven. Oorzaak: ik heb sinds januari mijn freelance activiteiten ondergebracht in een media collectief. Samen met journalisten en media-professionals die ik hoog heb, en met wie ik feitelijk al veel langer samenwerkte: Tom van de Beek, Karel Smouter en Klaas van Dijken. Je kan ons (Portfolio, Twitter, enz.) volgen op www.butchandsundance.nl.

Dat betekent dat ik hier niet veel meer op zal posten. Hoogsten zo nu en dan wat toevoegen aan mijn portfolio.

Op de zojuist genoemde site des te meer!

~ Ludo

Overigens: Butch and Sundance Media bestaat om verhalen te vertellen – by any media necessary (video, webreporting, print, enz.). We richten ons op de thema’s: conflict & peace, sustainability en development.

Stemmen na de storm

Een partij die pleit voor legalisering van marihuana, een surfer die contacten tussen Gaza en Tel Aviv stimuleert, gedesillusioneerde idealisten in een kibboets…

Sinds vrijdag maak ik deel uit van een mobiele redactie. We reizen voor EenVandaag door Israel om haar state of mind, vlak voor de verkiezingen, te peilen.

Je kan het hier volgen, en we laat ons deels sturen door reacties en suggesties van kijkers.

De mythe van geweld

Het is een tijdje stil geweest, althans online. Mijn leven is de laatste maanden verre van rustig verlopen. Maar dat terzijde. En je hoort me niet klagen, hoor. Aron Reza is een bron van geluk.

 

De laatste weken hebben we kunnen zien hoe het conflict in het Midden-Oosten weer oplaaide. Goede reden om eens kritisch stil te staan bij de mythe van geweld. Het vertrouwen dat je geweld probleemloos voor een goede zaak kan inzetten. Dat is naief, maar we staan voorgesorteerd dat te denken. Het zit in ons collectieve bewustzijn:. Ik denk dat dit een vereenvoudiging van de werkelijkheid is.

 

In Denkwijzer (wetenschappelijk bureau van de ChristenUnie) kreeg ik ruimte die gedachte uit te werken. Daarna heb ik het met Karel Smouter uitgewerkt tot verschillende opiniestukken die zijn verschenen in het RD, (met een dag later deze kritische reactie) in Trouw en op de website van Trouw.

 

Hieronder de inleiding:

 

Uit het optreden van Israël in de Gazastrook spreekt een groot vertrouwen in geweld. Vertrouwen, dat waarschijnlijk beschaamd zal worden. We staan als het ware voorgesorteerd voor een gewelddadige oplossing. Kan het ook anders?

 

Dat geweld redding kan bieden, wordt ons al van jongs af aan duidelijk gemaakt. Het is de bottomline van veel Hollywoodproducties. Denk aan Batman die, in naam van het goede, met geweld het kwaad overwint. Voor Spiderman, Rambo, James Bond en andere Hollywoodlegendes geldt hetzelfde. Ook het archetype van de computergame is de bevrijding van een prinses door haar gevangenschap met geweld te doorbreken en uiteindelijk de ‘eindbaas’ in een slotlevel te overwinnen.

 

Verhalen als deze tekenen een onderliggend vertrouwen in de inzet van geweld om het kwade te overwinnen. De Amerikaanse denker Walter Wink noemt dat de ‘mythe van verlossend geweld’. Die mythe is even oud als hardnekkig, stelt hij. Hij wijst bijvoorbeeld op oorsprongsmythen uit verschillende culturen. In veel mythen is de ‘schepping’ namelijk een daad van geweld. Volgens de Babylonische scheppingsmythe is het allemaal begonnen met Marduk die zijn moeder vermoord en uit zijn moeder de kosmos vervaardigt. Een variant op deze oorsprongsmythe vinden we bij de Grieken, de Romeinen, de Germanen, Chinezen en de Indiërs. Telkens is de schepping het resultaat van een gewelddadige overwinning op een vrouwelijke god. De orde is met geweld gewonnen op de chaos. Vrede ontstaat door oorlog.

Maar het is de vraag of dat vertrouwen terecht is.

It nonetheless leads to decisions

Politics is not just about facts, but also about perceptions. Whether or not a perception is accurate is beside the point, because it nonetheless leads to decisions.

Joschka Fischer (van 1998 tot 2005 minister van buitenlandse zaken van Duitsland).

Volgens de perceptie van Fischer is de kans erg groot dat Israel en de VS nog voor het einde van Bush’ ambtstermijn een einde maken aan het kernprogramma van Iran – met militaire middelen. Hij heeft daar een serie argumenten voor.

Poetin heeft een andere perceptie. In de Franse krant Le Monde zegt hij: ‘Ik geloof het niet. Niets wijst erop.’ En: ‘Op juridisch vlak begaat Iran geen enkele overtreding.’

In de Rode Hoed werden onlangs vergelijkbare percepties besproken. Daar ging Shervin Nekuee (Iraniër en publicist van o.a. ‘De Perzische paradox) in debat met Arend-Jan Boekestijn (VVD Kamerlid met de portefeuille buitenlandse zaken) over de vraag: Iran, lam of leeuw?

De percepties liepen behoorlijk uiteen. Boekestijn: ‘Het is geen gewoon land. Je kan de rol van religie en het geloof in de 12^e imam niet wegpoetsen. Het is een irrationeel land. Dat kun je dus niet sturen.’ Nekuee: ‘Het land is opportunistisch (kocht bijvoorbeeld wapen van Israel), gevoelig voor de publieke opinie (zie bijv. verkiezing Khatami en Ahmadinejad). Het is dezelfde fout als de republikeinen om Iran als irrationeel weg te zetten.’

En die verschillende percepties leiden tot verschillende scenario’s. Nekuee: ‘We moeten een gemeenschappelijke agenda creëren. Iran heeft ook baat bij stabiele buren (Irak, Kurdistan, Afghanistan). En we moeten accepteren dat we de oorlog met het terrorisme in het Midden-Oosten verloren hebben.’ Boekestijn: ‘Als ze eenmaal een bom hebben, zullen ze ons eindeloos chanteren. Een land dat zo geïnvolveerd is met terrorisme moet je kunnen beteugelen.’

Op de achtergrond spelen niet alleen percepties over de doelen van Iran. Maar ook over de relatie tussen de Iraanse macht en het Iraanse volk. Over de effectiviteit van militaire middelen. Over de betekenis van internationale verdragen. Enz.

Joris Luyendijk leidde het debat en concludeerde: ‘eigenlijk is Iran een witte vlek. We kennen het land, haar doelen en haar technologische positie niet. Dat maakt dit debat zo lastig.’

Terechte conclusie, maar it nonetheless leads to decisions. Dat is het verschil tussen een academisch en een politiek debat. It nonetheless leads to decisions.

We moeten die percepties daarom enorm serieus nemen. Een deel van de oorlog wordt nu al uitgevochten.

Media and the path to peace

Net een boeiend boek gelezen over de rol van de media bij vredesprocessen. De media is van grote invloed – dat zal niemand verrassen. Ze bepaalt mede de kaders van een proces, ze oefent invloed uit op het debat, ze kan de standpunten van de betrokkenen beïnvloeden en bepaald mede de legitimiteit van verschillende partijen.

Meestal is de invloed negatief – ook dat zal niemand verrassen. Dat komt o.a. omdat de claim van objectiviteit niet deugd – zegt Wolfsfeld. Journalistiek is namelijk meestal conflict-georiënteerd. Langdurige (vaak ook nog geheime) onderhandelingen zijn niet interessant en worden daarom minder gecoverd.

Maar het kan ook anders. In ieder geval wordt de negatieve impact kleiner als het vredesproces breed gedragen wordt, er weinig incidenten zijn, er weinig druk is voor sensatie-verhalen en er veel gedeelde nieuwsorganen zijn.

Dat hangt dus van de situatie af, maar daar ligt ook een taak voor journalisten, denkt hij. ‘Journalists have an ethical obligation to encourage reconciliation among hostile populations.’

Hij noemt meerdere concrete voorstellen waardoor journalisten – zonder dat ze activist hoeven te worden – een positieve bijdrage kunnen leveren aan vredesprocessen:

- stimuleer ‘shared media’. Dat wil zeggen, zorgen dat niet iedere partij enkel het nieuws van zijn eigen groep krijgt. Wissel correspondenten uit, ga met journalisten van andere organen in gesprek, enz.

- trek ten strijde tegen sensationalisme.

- houd je professionele journalistieke waarden hoog. Daarbij merkt hij dus op: ethics is more than objectivity.

Hij heeft drie vredesprocessen onderzocht (Het Oslo vredesproces (Israel/Palestina), de Goede Vrijdag akkoorden (Noord-Ierland) en het vredesproces tussen Israel en Jordanië).

Media and the path to peace
Gadi Wolfsfeld (Associate professor of political science and communication at the Hebrew University of Jerusalem)
Cambridge university press, 2004
ISBN: 0521538629

Mammon ontmanteld?

Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz noemt het ‘niet meer dan retoriek’. En milieueconoom Jeroen van de Bergh ‘bijna religieus’. Ze hebben het over de noodzaak van economische groei. Een van de axioma’s van onze tijd.

 

3 april verschijnt er een boek op de markt waarin deze gedachte kritisch wordt onderzocht. Het is een serie interviews met toonaangevende economenen over de zin en onzin van groei.

 

Frank Mulder en Freek Koster schreven het boek: Moet groei? Bekende economen aan de tand gevoeld over een (on)zinnige vraag. Het verschijnt 3 april bij uitgeverij Pepijn en kost € 14,95.

Nederlandse media is pro-Israel

Dat concludeerde Jacqueline de Bruijn uit haar vergelijkende onderzoek naar de berichtgeving door de grote nieuwsrubrieken in Nederland (NOS, Nova, Netwerk, EenVandaag en RTL Nieuws). In 2002 concludeerde ze hetzelfde.

Ze werkt voor ‘Een ander Joods geluid’, een actiegroep die de kritische beeldvorming rond Israel wil voeden zonder aan het bestaansrecht van de staat Israel te tornen. Niet erg, maar dan gaan mensen natuurlijk wel extra kritisch kijken naar je methodologie. En die bleek – voor zover tijdens de presentatie te overzien – nog wel voor verbetering vatbaar.

Toch toonde ze aantal voorbeelden die – ook los van de vraag naar de representativiteit – te denken geven. In de onderzoeksperiode van twee maand vonden 8 Israëliërs de dood en 288 Palestijnen. Toch besteedde de Nederlandse media vijf items aan de Israëlische slachtoffers en geen enkel item aan de Palestijnse.

Of en ander voorbeeld: als Israel in beeld wordt gebracht gaat het vaak om de angst die ze ervaren, het gevoel van onveiligheid (lees: begrip). Als de Palestijnen in beeld worden gebracht zijn er vaak wapens en Hamasstrijders in beeld en wordt er vooral gesproken over de Qassam raketten (lees: eigen schuld).

Nog een voorbeeld dat door een van de bezoekers werd verteld: enkele maanden geleden gingen 24 hulporganisaties uit Israel met allerlei hulpgoederen en persoonlijke bezittingen richting Gaza. Bedoeling: de noodlijdende Palestijnen ondersteunen. Bij de grens werden ze echter tegengehouden door de het Israëlische leger. Niets van de hulpgoederen kwam terecht bij de Palestijnen. Het werd – ondanks persberichten – door geen enkele krant of nieuwsrubriek opgepikt.

Journalisten zijn net mensen. Dat is inmiddels duidelijk. De vraag is alleen: hoe nu verder? Hoe kan de zelfreinigende werking van de journalistiek verbeteren? Daarover werd gisteravond niet gesproken. Jammer want er zijn voldoende positieve voorbeelden. Hier bijvoorbeeld, waar Nova-journalist Jan Eikelboom zich aan het verantwoorden is voor hun item over Wilders in Iran.